W listopadzie 2000 roku na zlecenie Ministerstwa Zdrowia przy Poltransplancie w Warszawie został utworzony Ogólnopolski Centralny Rejestr Dawców Szpiku i Krwi Pępowinowej (OCRDSiKP), obecnie Centralny Rejestr Niespokrewnionych Dawców Szpiku i Krwi Pępowinowej (CRNDSiKP), w którym może być zarejestrowany każdy potencjalny dawca szpiku mieszkający w Polsce. Był to piąty rejestr polski stworzony z myślą o chorych na nowotwory układu krwiotwórczego. Oprócz rejestru CRNSDiKP funkcjonują w Polsce 2 rejestry prywatne: Fundacja Przeciw Leukemii przy NZOZ MEDiGEN i Fundacja Urszuli Jaworskiej oraz 2 działające przy placówkach naukowo- medycznych: Krajowy Bank Dawców Szpiku przy Dolnośląskim Centrum Transplantacji Komórkowych we Wrocławiu i Rejestr Niespokrewnionych Dawców Szpiku i Krwi Pępowinowej przy Instytucie Hematologii i Transfuzjologii w Warszawie. Łącznie wszystkie polskie banki dawców gromadzą dane osobowe i medyczne ok. 33 tys. ochotników. Rejestr POLTRANSPLANTU liczy obecnie (grudzień 2006) 9572 potencjalnych dawców szpiku i ok. 250 jednostek krwi pępowinowej. Wszystkie wymienione polskie banki dawców szpiku należą do międzynarodowego stowarzyszenia rejestrów: BMDW – Bone Marrow Donor Worldwide z siedzibą w Leiden (Holandia), skupiającego 96 rejestrów z 43 krajów świata i gromadzącego informacje o antygenach HLA przeszło 10 mln potencjalnych dawców komórek krwiotwórczych . Za pośrednictwem wyszukiwarki internetowej, wszyscy ci dawcy są dostępni i widoczni dla wszystkich ośrodków zajmujących się doborem par dawca-biorca na całym świecie.

Aby zostać dawcą szpiku należy:

• Wypełnić kartę ewidencyjną
• Zgłosić się na badanie lekarskie w wyznaczonej przez POLTRANSPLANT placówce służby zdrowia
• Oddać próbkę krwi na typowanie antygenów układu HLA

    W jakich miastach Polski możesz przejść badania kwalifikacyjne?

 Każdy zgłaszający swoją gotowość zostania honorowym dawcą szpiku zostaje poinformowany o warunkach kwalifikujących go do wciągnięcia na listę:

• wiek 18 – 50 lat
• ogólny dobry stan zdrowia

podstawowe kryteria dyskwalifikujące dawcę:

• zakażenie wirusem HIV (lub przynależność do grupy zwiększonego ryzyka zakażenia tym wirusem)
• obecność antygenu HBs, przeciwciał anty HCV przy obecności HCV RNA (obecność przeciwciał HBc oraz przebyte zakażenie wirusem typu A są akceptowalne)
• aktywna gruźlica w okresie minionych 5 lat
• cukrzyca – jeśli wymaga podawania leków p/cukrzycowych
• aktywna astma wymagająca podawania leków (jeśli kandydat nie miał napadu astmy przez ostatnie 5 lat i nie pobiera leków to może być zakwalifikowany)
• przebyty zawał serca, zabiegi naczyniowe na sercu (pomostowanie) i inne schorzenia wymagające ciągłego podawania leków (wypadanie płatka zastawki dwudzielnej, zaburzenia rytmu nie wymagające leczenia są akceptowalne)
• epilepsja (jeżeli pacjent pobiera leki p/padaczkowe i w ciągu minionego roku nie wystąpił więcej niż jeden napad to dawca może być zakwalifikowany)
• nadciśnienie – jeżeli jest utrzymywane na prawidłowym poziomie przez leki to kandydat może być zaakceptowany)
• stosowanie leków hormonalnych ( konsultacja z lekarzem Poradni Przeszczepowej)
• ciąża – ciąża i laktacja bezwzględnie dyskwalifikuje dawcę (czasowo)
• łuszczyca
• tatuaż (jeżeli upłynął co najmniej rok od jego wykonania, tatuaż nie jest przeciwskazaniem)
  

CO DALEJ?

Wynik badania i dane osobowe zostają zapisane w bazie kandydatów na dawcę szpiku kostnego POLTRANSPLANTU

Co miesiąc rejestr POLTRANSPLANTU wysyła wyniki HLA dawców do bazy światowej BMDW (Bone  Marrow  Donor Worldwide)

Jeżeli dawca jest wstępnie zgodny z pacjentem, rozpoczyna się kolejny etap , t.j. procedura doboru 

Procedura doborowa polega na potwierdzeniu lub wykluczeniu zgodności antygenowej dawcy z chorym, co wiąże się z:

• ponownym kontaktem z dawcą,
• ustaleniem jego stanu zdrowia,
• potwierdzeniem chęci oddania szpiku kostnego
• przeprowadzeniem szczegółowych badań.  

 Jeżeli potwierdzi się zgodność między dawcą a chorym, rozpoczyna się procedura Workup, czyli ostateczna kwalifikacja medyczna odbywająca się w jednym z ośrodków transplantacyjnych najbliżej miejsca zamieszkania dawcy, po której następuje pobranie szpiku lub komórek macierzystych z krwi obwodowej

Uchwała

Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 czerwca 2008 roku

w sprawie

akceptacji transplantacji jako metody leczenia

Biorąc pod uwagę, że przeszczepianie narządów wykonywane jest w Polsce od ponad 40 lat a polscy transplantolodzy należą do światowej czołówki w tej dziedzinie medycyny i że jest to potrzebna, skuteczna i bezpieczna metoda leczenia stanowiąca dla wielu pacjentów jedyną szansę przedłużenia życia, Sejm zwraca się do społeczeństwa o powszechną akceptację tej metody leczenia. Jednocześnie apelujemy do władz rządowych i samorządowych wszystkich szczebli o wsparcie moralne i pomoc materialną we wszelkich akcjach o charakterze edukacyjnym w zakresie przeszczepiania narządów, komórek, tkanek i szpiku.

„NADPRZYRODZONY KRWIOBIEG MIŁOŚCI”

Słowo biskupów polskich w sprawie przeszczepiania narządów

(na niedzielę 23 września 2007 roku)

Umiłowani w Panu Siostry i Bracia!

1. Ostatnie słowa dzisiejszej Ewangelii są jednoznaczne i wymagające: „Nie możecie służyć Bogu i mamonie” (Łk 16, 13). Co to znaczy? To znaczy, że albo w życiu opowiadamy się po stronie Boga i miłości, albo po stronie przemijających dóbr tego świata. Każdy z nas pragnie ocalić swoje życie, swój los. Możemy to uczynić w sposób egoistyczny, zabezpieczając sobie jak najwięcej „mamony”. Ale przecież wcześniej czy później musimy się z tą tak zwaną „mamoną” rozstać. Co wtedy pozostanie? Wtedy pozostanie miłość. Wtedy pozostanie to, co uczyniliśmy z naszym życiem, z naszym dziedzictwem, z naszą majętnością.

Dzisiaj w sposób przejmujący możemy zapytać o to, co chcemy uczynić z naszym ciałem, stanowiącym w pewnym sensie naszą „własność”, naszą majętność. Czy i w tym wypadku chcemy kierować się miłością? Czy chcemy do końca uczynić z naszego życia dar dla innych – dla bliźnich i dla Boga?

2. Przykazanie miłości Boga i bliźniego (Mt 22, 34-40) było zawsze dla uczniów Chrystusa naczelną normą postępowania w relacjach międzyludzkich. Wyznawcy Chrystusa, idąc za wskazaniami Mistrza, w różny sposób wyrażali swoją miłość do bliźnich dostarczając im pożywienia, ubrania, dachu nad głową oraz zapewniając opiekę chorym (por. Mt 25, 31-46).

Bezcenną formą spieszenia z pomocą drugiemu człowiekowi jest ratowanie zagrożonego życia, co wiąże się z gotowością do poświęcenia nawet swojego życia. Przykładem heroicznym jest św. Maksymilian Maria Kolbe, który oddał swoje życie za drugiego człowieka w obozie koncentracyjnym w Auschwitz. Jego ofiara była wynikiem jednoznacznej odpowiedzi na wezwanie Chrystusa: „Nikt nie ma większej miłości od tej, gdy ktoś życie swoje oddaje za przyjaciół swoich” (J 15, 13).

Od 1987 r. potencjalni, niespokrewnieni dawcy ze Światowych Rejestrów uratowali życie ponad 8000 chorych. W 1997 r w USA wykonano 1200 przeszczepów od dawców niespokrewnionych wyszukanych z grupy ponad 3 milionów zarejestrowanych dawców. W tym samym roku w Polsce wykonano tylko 2 przeszczepy od dawców niespokrewnionych znalezionych w rejestrach zagranicznych. W 2000 r. w Polsce wykonano 44 przeszczepy allogeniczne szpiku pozyskanego tylko w jednym  przypadku od dawcy  krajowego. Co roku sześć do dziewięciu osób na każde 100000 ludzi w Polsce, zapada na białaczki–choroby nowotworowe krwi. Dzięki postępowi w transplantologii większość tych chorych  może być wyleczona, jeżeli znajdziemy dla nich ofiarnych ochotników  – niespokrewnionych dawców szpiku.