Centralny Rejestr Niespokrewnionych Potencjalnych Dawców Szpiku i Krwi Pępowinowej
Krew pępowinowa PDF Drukuj Email

 

    Pierwsze przeszczepienie alogenicznej jednostki krwi pępowinowej wykonano w 1988 u dziecka z anemią Fanconiego. Dawca jednostki była siostra chorego, identyczna w HLA. Przeszczepienie zakończyło się pełnym sukcesem, pacjent żyje do dziś bez nawrotu choroby. Od tej pory zaczęto tworzyć banki krwi pępowinowej, zarówno prywatne, jak i ogólnodostepne. Te pierwsze są nakierowane przede wszystkim na możliwość transplantacji autologicznych komórek macierzystych osobie, od której pochodziła zdeponowana jednostka krwi pępowinowej. Za pobranie i przechowywanie takiej jednostki płacą zwykle rodzice dziecka, zachowując pełne prawa własności do depozytu. Druga forma działalności banku krwi pępowinowej to ogólnodostępny rejestr jednostek CB (Cord Blood), które są pobierane i przechowywane nieodpłatnie dla dawcy, są także oznaczone w trzech głównych antygenach zgodności tkankowej. Dane takich jednostek są najczęściej przekazywane do BMDW i dostępne dla wszytskich ośrodków poszukujących niespokrewnionych dawców komórek hematopoetycznych. Rodzice dzieci, od których pochodzi krew pępowinowa nie zachowują jednak żadnych praw do depozytu, który nie jest sygnowany ich nazwiskiem, otrzymuje za to specjalny identyfikator nadawany przez bank w chwili rejestracji porcji.

Szacuje się, że do 2006 r. wykonano 2500 alotransplantacji z wykorzystaniem jednej lub kilku jednostek krwi pępowinowej. Według ocen IBMTR po 1988 r, krew pępowinowa była źródłem komórek macierzystych w przypadku ok. 20% przeszczepów alogenicznych wykonanych u dzieci. Krew pępowinowa ma wiele zalet w porównaniu ze szpikiem czy krwią obwodową, co wynika głównie z niedojrzałości i „naiwności” immunologicznej jej komórek.

W porównaniu do dorosłych komórek krwiotwórczych komórki macierzyste krwi pępowinowej tworzą większe kolonie, mają inne wymagania, co do czynników wzrostowych, zachowują ekspansywność i żywotność po długim okresie inkubacji in vitro i mają dłuższe telomery. Inną ważna właściwością CBU (Cord Blood Unit) jest mniejsza alloreaktywność limfocytów wynikająca z niedojrzałości układu odpornościowego noworodka i w konsekwencji mniejsze ryzyko rozwoju GvHD po transplantacji. Mimo początkowej immunologicznej niekompetencji, limfocyty z krwi pępowinowej zachowują pełna zdolność do aktywacji i rozwijają sprawnie działającą linię obrony immunologicznej organizmu. Przeszczep od dorosłego zawiera zawsze pewną pulę aktywowanych komórek T, stąd szybki rozwój wczesnych komplikacji poprzeszczepowych. Dzięki opóźnieniu reakcji komórek T pochodzących z krwi pępowinowej, kryteria doboru jednostki CBU do alloprzeszczepienia mogą być mniej rygorystyczne. Głównym czynnikiem ograniczającym skuteczność przeszczepu jest w przypadku CBU nie dobór antygenowy dawcy i biorcy, ale ilość komórek krwiotwórczych zawartych w porcji krwi pępowinowej

Standardy działania publicznych banków krwi pępowinowej zostały zebrane przez NetCord, organizację zrzeszająca największe banki z USA, Europy, Japonii i Australii. Normy te są obecnie opracowywane przez FACHT (Foundation to Accreditation of Hemopoietic Cell Therapy) w celu stworzenia spójnego systemu akredytacji.

Pobranie krwi pępowinowej jest prostym, krótko trwającym zabiegiem, nie powodującym żadnego zagrożenia ani dla noworodka, ani dla jego matki. Krew pępowinowa jest jedynym źródłem komórek macierzystych nie wymagającym używania metod inwazyjnych u dawcy. Do niedawna łożysko i pępowina a wraz z nimi cenne komórki macierzyste były utylizowane tuż po porodzie. Porcje krwi pobiera się albo bezpośrednio przy porodzie, albo tuż po. Aby zapobiec przekazywaniu chorób zakaźnych, matka jest badana pod kątem obecności przeciwciał anty-HIV1/2, HCV, HBV, CMV i Hbs-Ag. Objętość pozyskanej jednostki krwi pępowinowej jest zazwyczaj bardzo mała (40-150 ml), a próby podwyższenia koncentracji komórek macierzystych wiążą się najczęściej z utratą części materiału.  Wiele banków przechowuje jednostki CBU w specjalnie programowanych zamrażarkach zaopatrzonych w systemy monitoringu temperatury. W celu zwiększenia koncentracji i usunięcia czerwonych krwinek, krew jest często mieszana z 10% DMSO a następnie sedymentowana w HES . Bardzo istotne jest ustalenie ilości komórek krwiotwórczych w pobranej jednostce. Badania kliniczne wykazały silną korelację między całkowitą ilością komórek jądrzastych (TNC ) zawartych w przeszczepionej porcji krwi a przyjęciem przeszczepu.

Krew pępowinowa zawiera nie tylko krwiotwórcze komórki macierzyste dające początek komórkom krwi, ale także komórki mezenchymy dające początek komórkom tkanki nerwowej, kostnej, mięśniowej, w tym także komórkom mięśnia sercowego. Dowodzi to, że przeszczepianie krwi pępowinowej może być w prztszłości stosowane nie tylko w leczeniu chorób hematologicznych, ale także wielu innych schorzeń i urazów.

 

 

 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »