Centralny Rejestr Niespokrewnionych Potencjalnych Dawców Szpiku i Krwi Pępowinowej
Układ odpornościowy PDF Drukuj Email

 

Układ immunologiczny jest jedną z najbardziej złożonych sieci interakcji międzybiałkowych i międzykomórkowych w organizmie ludzkim. Jego głównym zadaniem jest ochrona organizmu przed patogenami pochodzenia bakteryjnego i wirusowego, która opiera się na dwóch głównych rodzajach odpowiedzi odpornościowej: humoralnej i komórkowej. Odpowiedź komórkowa jest związana z aktywnością limfocytów T, które mogą być odróżniane od innych frakcji leukocytów dzięki obecności specyficznego antygenu, zwanego TCR (Thymus Cells Receptor). Wśród limfocytów T możemy wyróżnić sześć frakcji, z których tylko dwie uczestniczą w procesie rozpoznawania antygenu prezentowanego przez MHC: limfocyty T cytotoksyczne i limfocyty T pomocnicze. Właśnie te komórki są odpowiedzialne za inicjację antygenowo specyficznej odpowiedzi immunologicznej, a „wyzwalaczem” tej reakcji są receptory TCR. Wiązanie rozpoznawanego przez limfocyty T epitopu odbywa się za pośrednictwem dwóch różnych glikoprotein: CD8 na powierzchni komórek T cytotoksycznych i CD4 w przypadku komórek T pomocniczych. CD8 rozpoznaje MHC kl I (obecne na wszystkich komórkach organizmu) a CD4 – MHC kl. II ekspresjonowane na powierzchni komórek prezentujących antygen (Antygen Presenting Cells: np. komórki dendrytyczne, komórki linii monocytarno-makrofagowej, limfocyty B), czyli komórek zdolnych do pobudzenia dziewiczych komórek T pomocniczych  lub limfocytów pamięci. Interakcja TCR- p/MHC inicjująca przekazywanie sygnału do jądra komórkowego i w konsekwencji odpowiedź immunologiczną wymaga współdziałania jeszcze dwóch innych białek transbłonowych: CD3 (zbudowanego z dwóch podjednostek) i CDζ, które dzięki konserwowanym cytoplazmatycznym domenom działa jako substrat dla kinazy tyrozynowej a po fosforylacji, jako miejsce wiązania kolejnych kinaz.

Organizm ludzki, dzięki potranskrypcyjnym rearanżacjom odcinków składających się na region kodujących TCR, produkuje konstytutywnie wiele rodzajów antygenów limfocytów T, każdy z nich jest zdolny do rozpoznawania innego peptydu. Zmienność TCR ma bardzo podobny charakter do zmienności przeciwciał sekrecyjnych, które są głównym elementem humoralnej odpowiedzi odpornościowej. Dzięki różnorodności antygenów TCR na limfocytach krążących we krwi organizm jest w stanie szybko zareagować na pojawienie się nowego patogenu. W odróżnieniu od TCR, antygeny MHC są stałym elementem układu w obrębie tego samego organizmu, wykazują za to dużą zmienność alleliczną w ramach populacji.

Rys. "Molekularny uscisk dłoni "między receptorami TCR, CD (8 lub 4)  i MHC (kl. I lub II) inicjujący kaskadę sygnałową wiodącą do wzbudzenia komórek T lub do zniszczenia zainfrkowanej komórki. (źródło: artykuł "Molecule of the month- T-Cell Receptor", March 2005; www.pdb.org)
 
następny artykuł »